Ειδική Αγωγή

logosinthesini eidiki agogi glyfada hlioupoli

Τι είναι η Ειδική Αγωγή;

Η Ειδική Αγωγή έχει ως στόχο την ανάπτυξη των γνωστικών ικανοτήτων, τη βελτίωση των κοινωνικών δεξιοτήτων και τη συναισθηματική ανάπτυξη.

Η παρέμβαση είναι εξατομικευμένη με βάση τις δυνατότητες και τις ανάγκες κάθε παιδιού.

Εφαρμόζονται εναλλακτικές μέθοδοι διδασκαλίας και ειδικές μέθοδοι (π.χ. ABA, TEACCH, PECS).

Τα προγράμματα που παρέχονται είναι:

  • Ειδικής Μάθησης όπου ο στόχος είναι η ανάπτυξη και καλλιέργεια των γνωστικών ικανοτήτων του παιδιού
  • Ψυχοπαιδαγωγικά Προγράμματα όπου ο στόχος είναι η οριοθέτηση, η αύξηση του χρόνου συγκέντρωσης, η συναισθηματική ανάπτυξη, η βελτίωση των επικοινωνιακών δεξιοτήτων μέσα από ποικιλία δραστηριοτήτων

Τα θεραπευτικά προγράμματα της Ειδικής Αγωγής παρέχονται σε παιδιά με:

  • Περιορισμένες νοητικές δυνατότητες ή καθυστέρηση στην ανάπτυξη / Νοητική Υστέρηση
  • Διγλωσσία
  • Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής – Υπερκινητικότητα (ΔΕΠ-Υ)
  • Διάχυτες Αναπτυξιακές Διαταραχές (π.χ. Αυτισμός, Σύνδρομο Asperger)

Υπηρεσίες Ειδικής Αγωγής

Συμπτώματα του Αυτισμού

Τα παιδιά με Αυτισμό χαρακτηρίζονται από σοβαρά και εκτεταμένα αναπτυξιακά προβλήματα σε πολλούς τομείς της ανάπτυξής τους.

Έκπτωση στην ποιότητα επικοινωνίας

Τα αυτιστικά παιδιά παρουσιάζουν καθυστέρηση στην ανάπτυξη της ομιλίας, η οποία μερικές φορές δεν αναπτύσσεται καθόλου.

Αν αναπτυχθεί, η γλωσσική έκφραση παρουσιάζει πολλές ιδιαιτερότητες, όπως ασυνήθιστη χρήση λέξεων, μη κατανόηση του μεταφορικού λόγου, χρήση νεολογισμών, σύγχυση λέξεων με παρόμοιο ήχο ή συναφές νόημα, καθώς και προβλήματα με τις αντωνυμίες, τις προθέσεις και άλλες λέξεις που αλλάζουν νόημα σε σχέση με το πλαίσιο («εγώ – εσύ»).

Άτομα με επαρκή ομιλία παρουσιάζουν σημαντικές δυσκολίες στο να αρχίσουν και να διατηρήσουν έναν διάλογο, ανάλογα με το άτομο με το οποίο συνομιλούν και το κοινωνικό πλαίσιο. Δεν ξέρουν πώς να πλησιάσουν τον συνάνθρωπό τους, ούτε τι πρέπει και τι δεν πρέπει να τον ρωτήσουν.

Έχουν δυσκολία στον έλεγχο του ρυθμού, της έντασης και του τόνου της φωνής τους. Χρησιμοποιούν τη γλώσσα με στερεοτυπικό τρόπο και επαναλαμβάνουν πολλές φορές αυτό που τους λέει κάποιος.

Για παράδειγμα, στην ερώτηση «Πώς σε λένε;», δεν λένε το όνομά τους, αλλά επαναλαμβάνουν την ερώτηση («Ηχολαλία»).

Δεν παρουσιάζουν κοινωνική μίμηση (π.χ. να μιμούνται τη μητέρα που καθαρίζει το σπίτι) και χαρακτηρίζονται από έλλειψη φαντασίας και προσποίησης στο παιχνίδι, και συνεπώς δεν παίζουν αυθόρμητα συμβολικά παιχνίδια (π.χ. παιχνίδι ρόλων).

Έκπτωση στην ποιότητα κοινωνικής συναλλαγής

Τα παιδιά με Αυτισμό δεν ανταποκρίνονται στην κοινωνική συναλλαγή με τους ανθρώπους, όπως παιδιά με τυπική ανάπτυξη σε ανάλογη ηλικία και παρουσιάζουν δυσκολίες στην κοινωνική επαφή και στην αμοιβαιότητα.

Φαίνεται να είναι αδιάφορα όσον αφορά στην επαφή με άλλους ανθρώπους και τους αντιλαμβάνονται σαν αντικείμενα και το βλέμμα τους φαίνεται να τους διαπερνά παρά να εστιάζει σε αυτούς.

Αποφεύγουν τη βλεμματική επαφή και έχουν ελλείψεις στη χρήση μη λεκτικών συμπεριφορών.

Από την άλλη πλευρά μπορεί να εστιάσουν την προσοχή τους σε ένα αντικείμενο, ή σε ένα μέρος αντικειμένου (π.χ. ρόδα ενός αυτοκινήτου), για πολλή ώρα και να ασχολούνται με αυτό, με στερεότυπο τρόπο.

Δεν επιδιώκουν αυθόρμητα τη συμμετοχή σε δραστηριότητες με άλλους ανθρώπους, ειδικά με συνομήλικους, και προτιμούν να απομονώνονται με συνέπεια να αποτυγχάνουν στην ανάπτυξη διαπροσωπικών σχέσεων.

Ακόμη χαρακτηρίζονται από φτωχή έκφραση προσώπου και σώματος και επιπλέον δε χρησιμοποιούν το δάκτυλο, για να δείξουν κάποιο αντικείμενο ή άτομο.

Περιορισμένα ενδιαφέροντα και επαναληπτική ή στερεότυπη συμπεριφορά

Τα παιδιά με Αυτισμό έχουν μεγάλη δυσκολία στην οργάνωση πρόσφορης και σκόπιμης δραστηριότητας. Ασχολούνται με περιορισμένες δραστηριότητες μόνο και έχουν πολύ μειωμένα ενδιαφέροντα.

Μπορεί να μιλούν για το ίδιο θέμα, που συνήθως δεν ενδιαφέρει τους συνομήλικούς τους, για πολλή ώρα, χωρίς να αντιληφθούν ότι ο συνομιλητής τους δεν το βρίσκει ενδιαφέρον.

Ακόμη μπορεί να κάνουν την ίδια ερώτηση πολλές φορές και να απαιτούν την ίδια πάντα απάντηση.

Χαρακτηρίζονται επίσης από εμμονές σε μη λειτουργικές συνήθειες και τελετουργίες. Έτσι ένα παιδί μπορεί να επιμένει στο να ακολουθεί το ίδιο πρόγραμμα κάθε μέρα, να πηγαίνει το ίδιο δρομολόγιο και να τρώει την ίδια μάρκα τροφίμων.

Αν γίνουν αλλαγές στις συνήθειές του, ακόμα και για πολύ ασήμαντα πράγματα, ενοχλείται και αναστατώνεται με αποτέλεσμα να παρουσιάζει διαταρακτικές συμπεριφορές, όπως ξεσπάσματα οργής, επιθετικότητα ή αυτοτραυματισμό.

Πολλές φορές παρουσιάζουν και στερεότυπες και επαναληπτικές κινήσεις, όπως π.χ. χτυπήματα ή «φτερούγισμα» χεριών, περπάτημα στα νύχια των ποδιών κ.ά.

Τα παιδιά παίζουν με στερεότυπο τρόπο, για παράδειγμα βάζουν τουβλάκια ή αυτοκίνητα στη σειρά ή δείχνουν επίμονη ενασχόληση με τμήματα αντικειμένων, όπως τη ρόδα του αυτοκινήτου, την οποία γυρίζουν συνεχώς.

Ιδιόρρυθμη Αισθητηριακή Επεξεργασία

Ένα ακόμα χαρακτηριστικό των αυτιστικών παιδιών αποτελούν οι ασυνήθιστες και παράξενες αντιδράσεις σε αισθητηριακές εμπειρίες.

Το παιδί κοιτάζει τους ανθρώπους και τα πράγματα με βιαστικές γρήγορες ματιές παρά με μια σταθερή ματιά και μπορεί να τα μυρίζει επίμονα.

Αδιαφορεί πολλές φορές για ακουστικά ερεθίσματα και δίνει την εντύπωση πως είναι κουφό, ενώ άλλες φορές μπορεί να αντιδρά υπερβολικά σε ήχους της καθημερινότητας, όπως ο θόρυβος της ηλεκτρικής σκούπας ή του σεσουάρ.

Παρατηρείται συχνά αδιαφορία στον πόνο και έντονη ενόχληση όταν το παίρνουν αγκαλιά.

Ανομοιογενείς μορφές διανοητικών λειτουργιών

Τα παιδιά με Αυτισμό παρουσιάζουν συχνά ένα ανομοιογενές προφίλ ικανοτήτων. Μπορεί να διαθέτουν ιδιαίτερες ικανότητες σε συγκεκριμένους τομείς και σε άλλους τομείς να υπολείπονται σημαντικά.

Μπορεί για παράδειγμα να είναι σε θέση να κάνουν περίπλοκους μαθηματικούς υπολογισμούς ή να απομνημονεύουν μεγάλο αριθμό δεδομένων (π.χ. ονόματα, σημαίες, μάρκες αυτοκινήτων, ημερομηνίες κτλ.) αλλά να αδυνατούν να μάθουν τη σωστή χρήση προσωπικών αντωνυμιών.

Η διάγνωση των Αναπτυξιακών Διαταραχών γίνεται συνήθως σε ηλικία τριών ετών, ωστόσο έρευνες έχουν δείξει ότι ο Αυτισμός μπορεί να διαγνωσθεί και από την ηλικία των 18 μηνών από έναν έμπειρο κλινικό, σε στενή συνεργασία με τους γονείς.

(Στην καρτέλα downloads θα βρείτε ένα σχετικό ερωτηματολόγιο για την πρώιμη εντόπιση του Αυτισμού καθώς και έναν πίνακα με τα πιο σημαντικά συμπτώματά του).

Για τις Διάχυτες Αναπτυξιακές Διαταραχές δεν υπάρχει «θεραπεία» με την κλασσική έννοια, αλλά τα παιδιά με Αυτισμό έχουν καλή πρόγνωση βελτίωσης της συμπτωματολογίας τους, όταν πληρούν τις παρακάτω προϋποθέσεις: νοητικό δυναμικό σε φυσιολογικό επίπεδο, ανάπτυξη λόγου πριν την ηλικία των πέντε ετών, χαρούμενη διάθεση του παιδιού, υποστηρικτικό οικογενειακό περιβάλλον, διάγνωση και αξιολόγηση του Αυτισμού σε μικρή ηλικία, εντατικό και εξατομικευμένο πρόγραμμα Πρώιμης Παρέμβασης από ειδικό εκπαιδευμένο θεραπευτή σε συνεργασία με τους γονείς ως συν-θεραπευτές του παιδιού του

Το Σύνδρομο Asperger είναι η πιο ήπια και πιο λειτουργική μορφή του Αυτισμού και ονομάζεται και «Αυτισμός Υψηλής Λειτουργικότητας». Αποτελεί, όπως όλες οι Διαταραχές του Φάσματος του Αυτισμού, μια νευροβιολογική διαταραχή της ανάπτυξης.

Το παιδί με Σύνδρομο Asperger έχει νοητικό δυναμικό σε φυσιολογικό επίπεδο ή και πάνω από το μέσο όρο και συνήθως δεν παρουσιάζει καθυστέρηση στον λόγο ή σε άλλο τομέα της ανάπτυξής του. Παρατηρούνται ωστόσο ήπιες έως και πολύ σοβαρές αποκλίσεις στις κοινωνικές αλληλεπιδράσεις και τις κοινωνικές δεξιότητες, στη γλώσσα και στην επικοινωνία καθώς και στη συμπεριφορά του.

Ανάμεσα στους ενήλικες με το Σύνδρομο Asperger βρίσκονται πολλές φορές άτομα με εξαιρετικές επιδόσεις σε κάποιο τομέα (π.χ. επιστήμη, τέχνη) και πολλοί επιστήμονες που ασχολούνται με το σύνδρομο αυτό, υποστηρίζουν ότι εξαιρετικές προσωπικότητες όπως ο Νεύτωνας, ο Albert Einstein, o Bill Gates και ο Steven Spielberg παρουσιάζουν ή παρουσίαζαν το Σύνδρομο Asperger.

Συμπτώματα:

Το παιδί με Σύνδρομο Asperger δυσκολεύεται να δημιουργήσει σχέσεις με συνομήλικους και να συμμετέχει σε ομαδικά παιχνίδια, ιδιαίτερα αν πρόκειται για έντονα «σκληρά» παιχνίδια.

Παρουσιάζει έντονη δυσκολία επικοινωνίας: δε γνωρίζει πώς να ξεκινήσει ένα διάλογο, πότε μπορεί να διακόψει τον συνομιλητή του, πότε εκείνος έχει χάσει το ενδιαφέρον του, τι πρέπει να τον ρωτήσει για να διατηρήσει τη συζήτηση ενδιαφέρουσα και πότε πρέπει να τελειώσει η συνομιλία. Αποτέλεσμα είναι συχνά να μακρηγορεί, μονολογώντας σε θέματα που δεν ενδιαφέρουν τον συνομιλητή του.

Η έκφραση του προσώπου είναι επίπεδη και οι χειρονομίες υπερβολικές ή αδέξιες, άσχετες με το περιεχόμενο της συζήτησης και ο τόνος της φωνής ασυνήθιστος. Δεν αντιλαμβάνεται τις εκφράσεις του προσώπου και τις κινήσεις του άλλου και πολλές φορές τις παρερμηνεύει.

Συνήθως έχει ιδιαίτερα αναπτυγμένο λεξιλόγιο αλλά αδυνατεί στην κατανόηση λογοπαίγνιων και του μεταφορικού λόγου. Ο λόγος είναι υπερβολικά ακριβής και σχολαστικός και η χρήση του μοιάζει σαν αυτοσκοπός και όχι σαν τρόπος επικοινωνίας.

Μπορεί να αποφεύγει τη βλεμματική επαφή αλλά μπορεί και να κοιτάζει τον συνομιλητή του επίμονα. Δεν μπορεί να κατανοήσει τα συναισθήματα των άλλων, ούτε να δει μια κατάσταση από τη δική τους οπτική γωνία με αποτέλεσμα να μην ανταποκρίνεται στις σκέψεις και στα συναισθήματα τους και να χαρακτηρίζεται η κοινωνική του συμπεριφορά ως «ιδιόρρυθμη» και «εκκεντρική».

Δυσκολεύεται ακόμη στην κατανόηση και χρήση κοινωνικών κανόνων και δεν αντιλαμβάνεται τους άγραφους νόμους που διέπουν την κοινωνική συμπεριφορά (λόγια, χειρονομίες, στάση του σώματος, έκφραση του προσώπου, βλεμματική επικοινωνία κλπ.) καθώς και τους κανόνες που διέπουν τα παιχνίδια.

Εμφανίζει συχνά κινητική αδεξιότητα και δυσκολεύεται να συντονίσει τις κινήσεις του. Συνεπώς έχει δυσκολίες π.χ. στο να ακολουθήσει ρυθμό, να μάθει να δένει τα κορδόνια του, να πετάξει ή να πιάσει μια μπάλα. Έχει ιδιαίτερο περπάτημα και πολλές φορές κάνει γκριμάτσες ή/και παρουσιάζει διάφορα τικ.

Χαρακτηρίζεται από ιδιαίτερη ευαισθησία στα αισθητηριακά ερεθίσματα: μπορεί να ενοχλείται από ήχους, οπτικά ερεθίσματα, την επαφή με ορισμένα υλικά ή τη μυρωδιά από κάποιο αντικείμενο που κανείς άλλος δε φαίνεται να παρατηρεί. Από την άλλη πλευρά μπορεί να παρουσιάζει εξαιρετική αντοχή στον πόνο, το κρύο ή τη ζέστη.

Για να προστατεύει τον εαυτό του από αυτές τις υπερβολικές αισθήσεις, μπορεί να υιοθετεί παράξενες συμπεριφορές, όπως να κλείνει τα αυτιά του, να απομονώνεται, να φεύγει από την τάξη ή να αποχωρεί από μια συζήτηση που βρίσκεται σε εξέλιξη.

Πολλές φορές παρατηρείται διάσπαση της προσοχής και δυσκολίες συγκέντρωσης. Συχνά προσκολλάται σε συμπεριφορές ρουτίνας και δυσκολεύεται να προσαρμοστεί σε μεταβατικές καταστάσεις και αλλαγές (π.χ. αλλαγή τάξης, ένα ταξίδι, μια ασήμαντη αλλαγή στο καθημερινό πρόγραμμα).

Το παιδί με Σύνδρομο Asperger, συχνά παρουσιάζει ιδιαίτερες δεξιότητες σε ορισμένους τομείς, όπως τα μαθηματικά, τη μουσική, το σύμπαν και τα ζώα. Επίσης έχει πολλές φορές ιδιαίτερα ενδιαφέροντα που αφορούν συνήθως στη συλλογή αντικειμένων ή πληροφοριών για συγκεκριμένα θέματα (π.χ. τα έντομα) και τα οποία κυριαρχούν στη ζωή του, στο χρόνο και τις συζητήσεις του με αποτέλεσμα να παίρνουν τη μορφή εμμονής.

Ενδιαφέροντα για το παιδί με Σύνδρομο Asperger μπορεί να είναι το διάστημα, τα φυσικά φαινόμενα, τα μέσα μαζικής μεταφοράς, χάρτες, διαδρομές, μάρκες αυτοκινήτων, βουλευτές διάφορων κομμάτων, τραγουδιστές, ονόματα κτλ., τα οποία όμως μπορεί να αλλάξουν από τη μια μέρα στην άλλη.

Συνήθως έχει εξαιρετική μακροπρόθεσμη μνήμη ειδικά σε θέματα που αφορούν τα ιδιαίτερα ενδιαφέροντα του. Ο τρόπος σκέψης του ωστόσο είναι άκαμπτος και δύσκολα προσαρμόζεται σε αλλαγές.

Πλησιάζοντας την εφηβεία, το παιδί αντιλαμβάνεται πολλές φορές τη διαφορετικότητά του, την αδυναμία του να κάνει φίλους και μπορεί να οδηγηθεί σε παραβατικές συμπεριφορές ή να εμφανίσει καταθλιπτικά συμπτώματα.

Τα υπερκινητικά παιδιά δεν είναι απλώς πολύ ζωηρά. Είναι παιδιά που, κατά την προσχολική ηλικία, μπορεί να τρέχουν συνεχώς από τη μία πλευρά του δωματίου στην άλλη, να ψάχνουν τις τσάντες των επισκεπτών, να μιλούν ασταμάτητα ή να βγαίνουν από το σπίτι χωρίς να ενημερώσουν τους γονείς τους.

Συχνά σπάζουν ή χάνουν τα παιχνίδια τους, ανεβαίνουν στα έπιπλα, δυσκολεύονται να παραμείνουν καθισμένα, κινούν διαρκώς τα χέρια και τα πόδια τους και παρουσιάζουν δυσκολίες στον ύπνο. Η συμπεριφορά τους μπορεί να είναι ιδιαίτερα απαιτητική για τους γονείς.

Στο σχολικό περιβάλλον, τα παιδιά με υπερκινητικότητα ενδέχεται να δυσκολεύονται να συγκεντρώσουν την προσοχή τους σε μια δραστηριότητα, να φαίνονται αφηρημένα και να μην παρακολουθούν τις οδηγίες του εκπαιδευτικού. Συχνά σηκώνονται από τη θέση τους, ξεχνούν βιβλία και τετράδια, διακόπτουν τον δάσκαλο, απαντούν πριν ολοκληρωθεί μια ερώτηση και δυσκολεύονται να ακολουθήσουν τους κανόνες στα ομαδικά παιχνίδια.

Τα παραπάνω αποτελούν ενδεικτικές συμπεριφορές και δεν σημαίνουν από μόνα τους ότι ένα παιδί παρουσιάζει ΔΕΠ-Υ.

Τι είναι η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠ-Υ);

Η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠ-Υ) είναι μια νευροαναπτυξιακή διαταραχή που χαρακτηρίζεται από επίμονα συμπτώματα απροσεξίας ή/και υπερκινητικότητας και παρορμητικότητας, τα οποία επηρεάζουν την καθημερινή λειτουργικότητα του παιδιού.

Η ΔΕΠ-Υ εμφανίζεται σε σημαντικό ποσοστό παιδιών σχολικής ηλικίας και διαγιγνώσκεται συχνότερα στα αγόρια. Ωστόσο, μπορεί να εκδηλώνεται διαφορετικά στα κορίτσια, με αποτέλεσμα ορισμένες περιπτώσεις να μην αναγνωρίζονται έγκαιρα.

Ορισμένες δυσκολίες στη ρύθμιση της κινητικότητας, της προσοχής και της συμπεριφοράς μπορεί να γίνουν αντιληπτές από μικρή ηλικία. Τα συμπτώματα συνήθως γίνονται περισσότερο εμφανή με την έναρξη του σχολείου, όταν αυξάνονται οι απαιτήσεις για συγκέντρωση, οργάνωση και προσαρμογή σε κοινωνικούς κανόνες.

Ποια είναι τα αίτια της ΔΕΠ-Υ;

Τα ακριβή αίτια της ΔΕΠ-Υ δεν έχουν αποσαφηνιστεί πλήρως. Η επιστημονική έρευνα αναδεικνύει σημαντική συμμετοχή γενετικών και νευροβιολογικών παραγόντων στην εμφάνισή της.

Τα χαρακτηριστικά συμπτώματα της ΔΕΠ-Υ μπορεί να μοιάζουν με συμπεριφορές που παρατηρούνται και σε άλλα παιδιά προσχολικής ή σχολικής ηλικίας. Η βασική διαφορά εντοπίζεται στη συχνότητα, στην ένταση, στη διάρκεια και στον βαθμό που οι δυσκολίες επηρεάζουν την καθημερινότητα του παιδιού σε διαφορετικά περιβάλλοντα.

Συμπτώματα Απροσεξίας

Η απροσεξία χαρακτηρίζεται από δυσκολία στη συγκέντρωση και στη διατήρηση της προσοχής, ιδιαίτερα κατά την εκτέλεση δραστηριοτήτων που απαιτούν αυξημένη νοητική προσπάθεια.

Ένα παιδί με συμπτώματα απροσεξίας μπορεί:

  • Να δυσκολεύεται να εστιάσει την προσοχή του σε λεπτομέρειες και να κάνει συχνά λάθη απροσεξίας στις σχολικές εργασίες
  • Να δυσκολεύεται να διατηρήσει την προσοχή του στα καθήκοντα ή στο παιχνίδι
  • Να φαίνεται ότι δεν ακούει όταν του μιλούν άμεσα
  • Να μην ακολουθεί μέχρι τέλους τις οδηγίες που του δίνονται και να δυσκολεύεται να ολοκληρώσει τις σχολικές του εργασίες
  • Να παρουσιάζει δυσκολίες στην οργάνωση των δραστηριοτήτων και των υποχρεώσεών του
  • Να αποφεύγει ή να είναι απρόθυμο να αναλάβει καθήκοντα που απαιτούν παρατεταμένη νοητική προσπάθεια, όπως οι σχολικές εργασίες
  • Να χάνει συχνά προσωπικά αντικείμενα, όπως βιβλία, μολύβια, τετράδια και σχολικές εργασίες
  • Να αποσπάται εύκολα από εξωτερικά ερεθίσματα
  • Να ξεχνά καθημερινές δραστηριότητες και υποχρεώσεις

Συμπτώματα Παρορμητικότητας

Η παρορμητικότητα σχετίζεται με τη δυσκολία ελέγχου των άμεσων αντιδράσεων και συμπεριφορών. Το παιδί μπορεί να ενεργεί βιαστικά, χωρίς να έχει προηγουμένως σκεφτεί τις συνέπειες των πράξεών του.

Τα συχνότερα συμπτώματα παρορμητικότητας περιλαμβάνουν:

  • Να απαντά βιαστικά προτού ολοκληρωθεί μια ερώτηση
  • Να δυσκολεύεται ιδιαίτερα να περιμένει τη σειρά του
  • Να διακόπτει συχνά συζητήσεις ή δραστηριότητες άλλων ατόμων
  • Να παρεμβαίνει σε παιχνίδια άλλων παιδιών χωρίς να περιμένει ή να ζητήσει τη συμμετοχή του

Συμπτώματα Υπερκινητικότητας

Η υπερκινητικότητα αναφέρεται στην αυξημένη κινητική δραστηριότητα και στη δυσκολία περιορισμού της, ακόμη και σε περιστάσεις όπου αναμένεται ηρεμία ή παραμονή σε συγκεκριμένη θέση.

Ένα παιδί με συμπτώματα υπερκινητικότητας μπορεί:

  • Να κινεί συνεχώς τα χέρια ή τα πόδια του και να στριφογυρίζει στη θέση του
  • Να σηκώνεται συχνά από τη θέση του μέσα στην τάξη ή σε άλλες περιστάσεις όπου αναμένεται να παραμείνει καθισμένο
  • Να τρέχει ή να σκαρφαλώνει υπερβολικά σε χώρους όπου κάτι τέτοιο δεν είναι κατάλληλο
  • Να δυσκολεύεται να συμμετέχει ήσυχα σε παιχνίδια και δραστηριότητες ελεύθερου χρόνου, όπως παζλ και επιτραπέζια παιχνίδια
  • Να μιλά υπερβολικά
  • Να βρίσκεται διαρκώς σε κίνηση, σαν να δυσκολεύεται να σταματήσει

Πρόσθετες δυσκολίες που μπορεί να αντιμετωπίζουν τα παιδιά με ΔΕΠ-Υ

Εκτός από τα βασικά συμπτώματα, ορισμένα παιδιά με ΔΕΠ-Υ μπορεί να παρουσιάζουν και άλλες δυσκολίες, όπως:

  • Προβλήματα λόγου και επικοινωνίας
  • Δυσκολίες στη δημιουργία και στη διατήρηση φιλικών σχέσεων με συνομηλίκους
  • Ελλείψεις σε κοινωνικές δεξιότητες
  • Χαμηλή αυτοεκτίμηση και μειωμένη αυτοπεποίθηση

Οι παραπάνω δυσκολίες δεν εμφανίζονται απαραίτητα σε όλα τα παιδιά και χρειάζονται εξατομικευμένη αξιολόγηση.

Θεραπευτική Αντιμετώπιση της ΔΕΠ-Υ

Το θεραπευτικό πρόγραμμα για την αντιμετώπιση των δυσκολιών που σχετίζονται με τη ΔΕΠ-Υ είναι πολυεπίπεδο και προσαρμόζεται στις ιδιαίτερες ανάγκες και στην ηλικία κάθε παιδιού.

Βασικός στόχος είναι να δημιουργούνται ευκαιρίες επιτυχίας κατά τη θεραπευτική διαδικασία, ώστε το παιδί να ενισχύει σταδιακά την αυτοπεποίθησή του και να αναπτύσσει δεξιότητες που διευκολύνουν την καθημερινότητά του.

Το πρόγραμμα μπορεί να περιλαμβάνει τεχνικές Γνωσιακής-Συμπεριφορικής Παρέμβασης, με στόχο να βοηθήσει το παιδί να αναγνωρίζει και να διαχειρίζεται αποτελεσματικότερα τις σκέψεις, τα συναισθήματα και τις συμπεριφορές του.

Ανάπτυξη Δεξιοτήτων Αυτοελέγχου και Συγκέντρωσης

Κατά τη διάρκεια της θεραπευτικής διαδικασίας, το παιδί μπορεί να εκπαιδεύεται σε:

  • Τεχνικές αυτοελέγχου και αυτορρύθμισης της συμπεριφοράς
  • Μεθόδους βελτίωσης της συγκέντρωσης και της διατήρησης της προσοχής
  • Τρόπους διαχείρισης της υπερκινητικότητας και προσαρμογής της συμπεριφοράς ανάλογα με την περίσταση
  • Τεχνικές διαχείρισης έντονων συναισθημάτων και αντιδράσεων
  • Ασκήσεις σωματικής και ψυχικής χαλάρωσης, προσαρμοσμένες στην ηλικία και στις ανάγκες του

Συμβουλευτική Γονέων και Εκπαιδευτικών

Αναπόσπαστο μέρος της θεραπευτικής προσέγγισης αποτελεί η συμβουλευτική και η συνεργασία με τους γονείς και τους εκπαιδευτικούς.

Στόχος είναι η καλύτερη κατανόηση των δυσκολιών του παιδιού, η διαμόρφωση ρεαλιστικών προσδοκιών και η εφαρμογή αποτελεσματικών στρατηγικών διαχείρισης της συμπεριφοράς στο σπίτι και στο σχολείο.

Η συνεργασία οικογένειας, σχολείου και ειδικών συμβάλλει στη δημιουργία ενός σταθερού και υποστηρικτικού περιβάλλοντος, μέσα στο οποίο το παιδί μπορεί να αναπτύξει τις δυνατότητές του.

Ενίσχυση Κοινωνικών Δεξιοτήτων και Αυτοεκτίμησης

Όπου κρίνεται απαραίτητο, το θεραπευτικό πρόγραμμα μπορεί να συμπεριλαμβάνει ψυχοεκπαιδευτικές παρεμβάσεις για την ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων, τη βελτίωση της επικοινωνίας και την εκμάθηση κατάλληλων τρόπων διεκδικητικής συμπεριφοράς.

Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στην ενίσχυση της αυτοεκτίμησης και της θετικής εικόνας που διαμορφώνει το παιδί για τον εαυτό του.

Η έγκαιρη αναγνώριση των δυσκολιών, η ολοκληρωμένη αξιολόγηση και η εξατομικευμένη υποστήριξη μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στη βελτίωση της καθημερινής λειτουργικότητας και της ποιότητας ζωής του παιδιού και της οικογένειάς του.

Βιβλιογραφικές Αναφορές

Μάνος, Ν. (1997). Βασικά στοιχεία Κλινικής Ψυχιατρικής. Θεσσαλονίκη: University Studio Press.

Κάκουρος, Ε. & Μανιαδάκη, Κ. (2002).